Titreşimli Eleklerde Delik Tıkanmasına Yol Açan 4 Temel Faktör

Elek, titreşimli eleklerin kritik bir bileşenidir. Elek malzemesinin doğru seçimi ve kullanımı, ürünün tane dağılımını ve kalitesini doğrudan belirler. Yüksek kaliteli eleklerin aşağıdaki koşulları karşılaması gerekir.

(1) Elek malzemesi, özel aşınmaya dayanıklı çelik tel olmalıdır.
(2) Makul bir dokuma formuna sahip olmalı ve üretim süreci, çelik tellerin sıkıca dokunmasını sağlayarak gevşemeyi önlemelidir.
(3) Dış boyutlar ve kenar şekli, elek üzerindeki germe plakası ve elek çerçevesi ile doğru şekilde uyumlu olmalıdır.
(4) Elek düz olmalı ve karşılıklı kenarlarına paralel durmalıdır.
(5) Kenar katlama (hemming) formu makul olmalı ve elek gerginliğini destekleyici nitelikte tasarlanmalıdır.

Titreşimli eleklerde sıkça karşılaşılan arızalardan biri de elek tıkanmasıdır. Bu durum; taşın şekli, ağdaki kritik parçacık sayısı, tel kalınlığı ve göz yapısı gibi çeşitli faktörlerden kaynaklanır.

1. Taş Şekli

Kırılmış taş üretim hattında, iğne biçimli taş oranının mümkün olduğunca düşük tutulması, elek gözlerinde tıkanma yaşanmasını önlemek için kritiktir. Genellikle taş ocaklarında ikincil kırma işlemi uygulanır; ilk aşamada çene kırıcı kullanılır. Çene kırıcının ezme ve kırma prensibi, pul (yaprak) biçimli taş oluşumuna yol açabilir. İkinci aşamada ise darbeli kırıcı tercih edilir; bu makine darbe ile kırma prensibine dayanır. Eğer çene kırıcıdan çıkan ilk kırma boyutu çok küçükse, daha fazla pul biçimli taş üretilir. İğne ve pul biçimli taş oranını azaltmak için birincil kırma boyutunun çok küçük olmamasına dikkat edilmelidir.

2. Elek Göz Boyutu ve Tel Çapı Uyumu

Uygulamalar göstermiştir ki, aynı göz açıklığında kullanılan telin çapının fazla kalın olması, tıkanma olasılığını artırır.

3. Eleme Ağının Delik Şekli

Eleme ağları genellikle kare delikli olarak kullanılır; ince göz açıklıklarında ise tıkanmayı önleyici delik yapısı tercih edilir. Deliklerde ciddi bir tıkanma söz konusuysa, taşın partikül boyutunu etkilemeden dikdörtgen delikli ağlar da kullanılabilir. Ancak eleme ömrünü dikkate alarak ağ yönüne mutlaka dikkat edilmelidir; aksi takdirde eleme ömrü olumsuz etkilenecektir.

4. Eleme Gerginliği

Eleme gerginliğinin doğru şekilde ayarlanması, eleme ağında delik tıkanmasını azaltmanın etkili bir yoludur. Uygun gerginlik, eleme ağının destek kirişiyle birlikte hafif bir ikincil titreşim üretmesini sağlayarak tıkanma oluşumunu etkin biçimde azaltır. Bunun için pratik yöntem, gergi kanca sabit gergi mekanizmasına dönüştürülmeli, yani gergi cıvatasına bir yay monte edilmelidir.