Çökertme Havuzu ile Atık Su Arıtımının Uygulanması

Kum ürünleri hattında, atık su arıtımı vazgeçilmez bir aşamadır ve atık suyun arıtılması daha da büyük önem taşır. Çökeltme tankı, atık sudaki askıda katı maddeleri çöktürme yöntemiyle gidermek ve suyu arıtmak için kullanılan bir ekipmandır. Birincil çökeltme tankının şekline ve akış özelliklerine göre, bu tanklar genellikle dört tipe ayrılır: yatay akışlı, dikey akışlı, radyal akışlı ve eğik plaka/tüp tipi.

1. Yatay Akışlı Çökeltme Havuzu

Yatay akışlı çökeltme havuzu dikdörtgen bir yapıya sahiptir. Atık su, havuzun bir ucundan girer, havuz boyunca yatay olarak akar ve diğer uçtan çıkar. Havuz girişinin tabanında bir çamur kovası bulunur; havuz tabanının diğer kısımları ise eğimli olup bu kovaya doğru meyillidir.

Avantajlar

1) İyi çöktürme verimi.
2) Şok yüklerine ve sıcaklık değişimlerine karşı yüksek uyum yeteneği.
3) Kolay inşaat imkanı.
4) Birden fazla havuzun tek bir ünite halinde entegre edilmesi kolaydır, bu da zemin alanından tasarruf sağlar.

Dezavantajlar

1) Havuz içindeki su dağılımının homojen olması zordur.
2) Çamur tahliyesi için birden fazla kova kullanıldığında, her kovanın ayrı bir çamur tahliye borusuna sahip olması gerekir; çamur ayrı ayrı tahliye edilir ve operasyonel iş yükü fazladır.
3) Çamur sıyırıcısı kullanılarak tahliye yapıldığında, destek parçaları ve sürücü mekanizmaları suyun içinde kalır, bu da paslanma riskini artırır.

Uygulama Koşulları

1) Yüksek yeraltı suyu seviyesine ve kötü jeolojik koşullara sahip bölgeler için uygundur.
2) Büyük, orta ve küçük ölçekli atık su arıtma tesisleri için uygundur.

2. Dikey Akışlı Çöktürme Havuzu

Havuz tipi genellikle dairesel olup, bazıları kare veya çokgen şekildedir. Atık su, havuzun merkezinde bulunan merkezi borudan girer; merkezi borunun alt ucundan yansıtıcı (reflektör) aracılığıyla havuz kesitine eşit ve yavaş bir şekilde dağıtılır. Su akışı temelde aşağıdan yukarıya doğrudur. Çamur, havuz tabanındaki çamur haznesinde toplanır.

Avantajlar

1) Mekanik çamur sıyırma ekipmanı bulunmaz, çamur tahliyesi kolaydır ve yönetim basittir.
2) Küçük yerleşim alanı gerektirir.

Dezavantajlar

1) Havuz derinliği fazladır ve inşaatı zordur.
2) Şok yüklerine ve sıcaklık değişimlerine karşı adaptasyonu düşüktür.
3) Maliyeti daha yüksektir.
4) Havuz çapı çok büyük olmamalıdır; aksi takdirde su dağılımı homojen olmaz.

Uygulama Koşulları

Düşük debili atık su arıtma tesisleri için uygundur (tek tank hacmi genellikle 1000 m3’den azdır).

3. Radyal Akışlı Çökeltme Havuzu

Radyal akışlı çökeltme havuzu, büyük ölçekli bir çökeltme havuzudur; havuz tipi genellikle daireseldir ve küçük havuzlar bazen kare veya çokgen olabilir. Havuzun giriş ve çıkış yerleşimi, düşey akışlı havuzla aynıdır; giriş merkezde, çıkış ise çevrede konumlanmıştır. Ancak, havuz çapının havuz derinliğine oranı, radyal akışlı havuzlarda düşey akışlı havuzlara kıyasla kat kat daha büyüktür. Çamur haznesi havuzun merkezine yerleştirilir ve havuz tabanı merkeze doğru eğimlidir. Çamur genellikle kazıma (veya emiş) mekanizmalarıyla tahliye edilir.

Avantajlar

1) Çamurun büyük çoğunluğu mekanik olarak boşaltılır; bu sayede operasyon daha iyidir ve yönetim kolaylığı sağlar.
2) Mekanik (kazıma) çamur tahliye ekipmanları standartlaşmış durumdadır.
3) Yapısal gerilme koşulları uygundur.

Dezavantajlar

1) Geniş alan gerektirir.
2) Mekanik çamur tahliye ekipmanları karmaşıktır ve inşaat kalitesi yüksek olmalıdır.

Uygulama Koşulları

1) Yüksek yeraltı suyu seviyesine sahip bölgeler için uygundur; mühendislik jeolojik koşulların zayıf olduğu durumlarda tercih edilebilir;
2) Büyük, orta ve küçük atık

ge treatment plants.

4. Eğik Plakalı Tüplü Çökeltme Havuzu

Eğik plakalı çökeltme havuzu, sığ havuz teorisine göre çökeltme bölgesine eğik plakalar veya eğik borular eklenerek inşa edilir. Eğimli plaka (boru) çökeltme alanı, giriş suyu dağıtım alanı, temiz su çıkış alanı, tampon bölge ve çamur alanından oluşur.

Avantajlar

1) Yüksek çökelme verimliliği ve kısa bekleme süresi.
2) Hidrolik yük yüksektir; diğer çökeltme havuzlarının iki katından fazladır.
3) Küçük ayak izi, inşaat yatırımlarında tasarruf sağlar.

Dezavantajlar

1) Belirli koşullar altında, eğik plaka tüp ekipmanlarında yosun büyümesi gibi sorunlar yaşanabilir; bu durum bakım ve yönetimi zorlaştırır.
2) Çamur tahliyesi zordur.
3) Eğik plakalar ve eğik borular tıkanmaya müsaittir.

Uygulama Koşulları

Kentsel atık su için birincil çökeltme havuzlarında uygundur.